การปฐมพยาบาลเบื้องต้น เมื่อเกิดอุบัติเหตุ ไฟไหม้ น้ำร้อนลวก

บาดแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก โดยมากมักจะมีสาเหตุจากอุบัติเหตุ ความประมาท ขาดความระมัดระวัง ซึ่งกลไกการบาดเจ็บจะมีความรุนแรงมากน้อยเพียงใดขึ้นกับหลายปัจจัย เช่น ระยะเวลาที่ผิวหนังสัมผัสกับความร้อน อวัยวะที่ได้รับบาดเจ็บระดับความลึกของบาดแผล และขนาดความกว้างพื้นที่ของบาดแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวกนั้น ๆ

บาดแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก แบ่งเป็น 3 ระดับ โดยดูจากระดับความลึกของบาดแผล
ความลึกระดับ 1 คือ บาดแผลอยู่แค่เพียงผิวหนังชั้นหนังกำพร้าเท่านั้น โดยปกติจะหายเร็วและไม่เกิดแผลเป็น

ความลึกระดับ 2 คือ บาดเจ็บในบริเวณชั้นหนังแท้ บาดแผลประเภทนี้ถ้าไม่มีภาวะติดเชื้อแทรกซ้อน มักจะหายภายใน 2-3 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับความลึกของบาดแผลจากอุบัติเหตุไฟไหม้ น้ำร้อนลวก ซึ่งมีแนวโน้มที่จะเกิดร่องรอยผิดปกติของบริเวณผิวหนัง หรืออาจมีโอกาสเกิดแผลเป็นแผลหดรั้งตามได้ หากได้รับการรักษาไม่ถูกต้อง
***กรณีถูกไฟไหม้ หากบาดเจ็บไม่ลึกมากก็จะพบว่าบริเวณผิวหนังจะมีตุ่มพองใส เมื่อตุ่มพองนี้แตกออกบริเวณบาดแผลเบื้องล่างจะเป็นสีชมพู และผู้ป่วยจะรู้สึกปวดแสบปวดร้อนมาก แต่ถ้าพยาธิสภาพค่อนข้างลึกจะพบว่าสีผิวหนังจะเปลี่ยนไปเป็นสีเหลืองหรือขาว ไม่ค่อยเจ็บ

ความลึกระดับ 3 คือ ชั้นผิวหนังทั้งหมดถูกทำลายด้วยความร้อน บาดแผลเหล่านี้มักจะไม่หายเอง มีแนวโน้มการติดเชื้อของบาดแผลสูง และมีโอกาสเกิดแผลหดรั้งตามมาสูงมาก ถ้าได้รับการรักษาไม่ถูกต้อง

****บาดแผลไฟไหม้ที่ควรไปพบแพทย์คือแผลที่มีความลึกระดับที่ 2 ชนิดลึก (Deep partial-thickness) ขึ้นไป หรือแผลที่มีตุ่มพองใสขนาดใหญ่ แผลที่ดูแห้ง ผิวขาวซีด หรือแผลที่ไม่มีความรู้สึกเจ็บปวด****

วิธีการปฐมพยาบาลเบื้องต้น
- ล้างด้วยน้ำสะอาดที่อุณหภูมิปกติ
- หลังจากนั้นซับด้วยผ้าแห้งสะอาด สังเกตว่าหากผิวหนังมีรอยถลอก มีตุ่มพองใส หรือมีสีของผิวหนังเปลี่ยนไป ควรรีบไปพบแพทย์
***ในกรณีที่ไฟไหม้ น้ำร้อนลวกบริเวณใบหน้า จะต้องได้รับการรักษาจากแพทย์โดยเร็วที่สุด
-ห้ามใส่ยาใด ๆ ก่อนถึงมือแพทย์
-ควรรีบถอดเสื้อผ้าหรือเครื่องประดับ (แหวน, สร้อย, กำไล) บริเวณที่ถูกไฟไหม้ออกก่อนที่แผลจะบวม แต่ถ้าเสื้อผ้าติดกับแผลห้ามดึงออกเด็ดขาด

ข้อห้าม
-ไม่ควรใส่ตัวยา/สารใด ๆ ทาลงบนบาดแผล โดยเฉพาะ”ยาสีฟัน” “น้ำปลา” เพราะสิ่งเหล่านี้จะทำให้เกิดอาการระคายเคืองต่อบาดแผล เพิ่มโอกาสการเกิดบาดแผลติดเชื้อ
-ห้ามใช้น้ำแข็งประคบโดยตรง เพราะจะทำให้เนื้อเยื่อเสียหายมากขึ้น
-หลีกเลี่ยงการขัด หรือถูแผล เพราะอาจทำให้ผิวหนังเสียหายมากขึ้น และเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
-หากมีตุ่มพองใส ไม่ควรเจาะตุ่มพองใสด้วยตนเอง เพราะจะเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อ
-ไม่ควรใช้ผ้าที่ไม่สะอาด มาประคบแผล เพราะอาจทำให้เชื้อโรคเข้าสู่แผล
-ไม่ควรรอให้แผลหายเองโดยไม่พบแพทย์ (หากเป็นบาดแผลความลึกระดีับ 2 และ 3)เพราะอาจมีอาการติดเชื้อต่อแผล ทำให้แผลแย่ลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดแผลเป็น


วิธีการดูแลบาดแผลหลังจากได้รับการรักษาจากแพทย์แล้ว
1. หลีกเลี่ยงการสัมผัสฝุ่นผล หรืออะไรก็ตามที่จะทำให้ระคายเคือง
2. หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ทุกชนิด เพราะหากโดนบริเวณแผล ก็อาจทำให้คันหรือมีการติดเชื้อได้ง่าย
3. รับประทานอาหารที่มีโปรตีนสูง เช่น เนื้อสัตว์ เพื่อเสริมการสร้างเนื้อเยื่อใหม่บริเวณบาดแผลให้บาดแผลสมานปิดเร็วขึ้น
4. หมั่นทายา/รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด ที่สำคัญต้องรักษาความสะอาดแผลให้ดี

อุบัติเหตุไฟไหม้ น้ำร้อนลวก เป็นอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นได้บ่อยในชีวิตประจำวัน ซึ่งส่วนใหญ่แล้วมักจะเกิดจากความประมาทแทบทั้งสิ้น ถ้าต้องทำอาหารและอาจต้องสัมผัสของร้อน ควรระมัดระวังและป้องกันตนเองให้ดี ในบ้านที่มีเด็กเล็กควรระมัดระวังและจัดหาสถานที่ ๆ วางวัสดุที่มีความร้อนให้เหมาะสมให้ห่างจากมือเด็กเอื้อมถึงได้ ส่วนบุคลากรที่ต้องทำงานกับเครื่องใช้ไฟฟ้า หรือเครื่องทำความร้อนต่าง ๆ ที่มีโอกาสสัมผัสกับเปลวไฟหรือเปลวเพลิงสูง ควรมีการป้องกันตนเองให้เหมาะสมด้วย เพื่อลดโอกาสเกิดอุบัติภัยไฟไหม้ น้ำร้อนลวกนี้